IVZB

Lezing 26 Augustus 2016

Lezing door Ben Verleg ter gelegenheid van de presentatie van de eerste druk van de Algemene Inleiding in Zingevende Besliskunde op 26 augustus 2016.

IVZB1

Beste vrienden en toehoorders,

Ik ga u vanmiddag 3 dingen vertellen:

  1. De boodschap van vandaag: besluitvorming is dynamisch
  2. Iets over het waarom van dit boekje: ik heb een proefschrift geschreven in 2012 en dat moet een vervolg krijgen
  3. Wat is Zingevende Besliskunde nu eigenlijk: rationele beslissingen maar dan anders.

Eerst de boodschap.

Ik begin met het voorlezen van een brief.

IMG_1660

Dat leidde tot de ‘10 lessen’ en ook tot een mooi boekje, waarin ik enkele van mijn punten direct herkende, (maar ook enkele zinnen die er naar mijn mening niet in pasten).

Ik zei toen tegen hem dat het veel repareerde, maar nog niet alles.

Hij zei: “Vertel mij wat”.

Nou graag, kijk dat zit zo.

Een tijdje gaat het goed na de interventies, het rapport Veerman en alle aandacht voor de NZ-lijn. Maar in 2016 blijkt het toch weer tegen te vallen. De Raad houdt weer een hoorzitting. En wat zien we daar? Precies dezelfde fouten…!

Het zijn ook allemaal andere spelers die het verleden niet goed kennen. Ze zijn vergeten die lessen over te dragen! Zo is het project opnieuw versnipperd en zijn de verantwoordelijkheden weer onduidelijk geworden, om maar een voorbeeld te noemen. Maar ook op andere essentiële punten is het opnieuw verkeerd gegaan.

De boodschap van vandaag is dat we niet alleen goed moeten opletten bij het nemen van een besluit, maar dat we dat moeten blijven doen.

Besluitvorming is dynamisch.

We moeten als het ware steeds herbevestigen wat we bedoelen, hoe vanzelfsprekend iets ook lijkt te zijn, en telkens als er iets wijzigt moeten we daar even bij stilstaan. Anders doen we het automatisch verkeerd.

Waarom dit boekje?

Deze inleiding is een pleidooi voor meer onderzoek naar hoe dit zit en wat we ermee kunnen. En dat is meer dan Amsterdam nu doet. Zoals wederom is gebleken.

Ik sprak onlangs de ex-collega (ik zal zijn naam hier niet noemen) die verantwoordelijk is voor de ‘implementatie’ van de 10 lessen. En hij zegt:

“Aan jouw proefschrift hebben we niets gehad”

Tsja. Zo werkt ons brein kennelijk. Zijn wij ons brein?, zoals sommige wetenschappers ons suggereren? Ik denk van niet. (Achteraf bleek trouwens dat hij het proefschrift helemaal niet gelezen had.) Hoe dan ook: er is een toegankelijkere manier nodig om te bereiken dat we het beter gaan doen.

Ik doe met dit samenvattend boekje dus een poging om de lessen nieuw leven in te blazen. Het is een startboekje om verder mee aan het werk te gaan. Er is veel meer onderzoek nodig op dit terrein. Dat is wat we met het Instituut voor Zingevende Besliskunde o.a. willen promoten. En het moet ook praktisch zijn. We zijn hier niet voor niets op een hogeschool dus het moet ook toepasbaar gemaakt worden.

En dan de inhoud

Ik koppel zingeving aan besliskunde. Besliskundigen doen dat zelf niet.

Besliskunde laten we in de moderne tijd beginnen in de jaren ’40. Bij de oorlogsvoering werden wetenschappers betrokken om de operaties, zoals D-day voor te bereiden. We noemen dat operations research. In verschillende richtingen is de besliskunde daarna toegepast en verder ontwikkeld. Van de economische theorieën tot Google. En van managementmethodieken tot AlphaGo. Robotisering, nanotechnologie neemt steeds meer van onze beslissingen over.

De besliskunde dringt dus steeds verder door en het lijkt soms of alles digitaal te maken is. Het aantal medailles is vooraf logaritmisch bepaald (daar komen we straks nog op terug). Maar de werkelijkheid is natuurlijk meer dan dat. We hebben ergens een blind spot en in die blind spot stappen we met Zingevende Besliskunde.

Sommigen hebben aandacht voor andere elementen zoals de Logica van het gevoel, fysieke signalen en intuïtie. Het is mooi dat we onze intuïtie een rol geven, maar daar moet je vreselijk mee opletten. Onze intuïtie zet ons nogal eens op het verkeerde been. We hebben allemaal onze eigen routines (emotioneel, fysiek, mentaal) opgebouwd in ons leven. Maar die routines werken in andere omstandigheden lang niet altijd goed. Dat is aangetoond.

O.a. door Karl Weick met het voorbeeld van de brandweermannen die alleen konden overleven als ze brand zouden stichten. Kent u het verhaal? Het ging om zeer ervaren wildfire-fighters die na gedropt te zijn om een brand te stoppen bedreigd werden en waarvan de meesten omkwamen omdat ze hun leider niet begrepen. Hij probeerde duidelijk te maken dat ze een ruimte vrij moesten maken door een stuk land gecontroleerd in brand te steken zodat de firestorm hun niet zou raken. Dat druiste zo in tegen wat ze aangeleerd hebben, hun routine, brandweermannen moeten blussen, dat ze dat niet deden en dus verloren ze hun leven daar in de bush.

Zingevende Besliskunde is de kunst van het vragen stellen.

De manier om zingevende besliskunde toe te passen is het stellen van vragen om daarmee onduidelijkheden weg te nemen. Die vragen zijn gegeven, al veel eerder in kaart gebracht door McCaskey en overgenomen door Weick en ook door mij. U vindt ze in het boekje. We gaan met enkele daarvan aan de slag in de vorm van een game. Een korte oefening om te proeven. Hans Steensma met wie ik samenwerk o.a. voor VNG Academie leidt dat in.

Ik rond af met een samenvatting in stellingen:

  1. Besluitvorming is niet iets eenmaligs, maar is dynamisch.
  2. Het toepassen van inzichten is allesbehalve logisch.
  3. En om verder te komen zijn vragen belangrijker dan antwoorden.

Ik wil nu graag het eerste boekje overhandigen aan Frank Jan en dan gaan we daarna met militaire precisie aan de slag onder aanvoering van Hans.

Dank u wel.

Noot

Uit de brief van de burgemeester blijkt dat hij van mening is dat de ‘implementatie’ van de lessen een ambtelijke aangelegenheid is. Een denkfout. Het is een bestuurlijke zaak die niet gedelegeerd kan worden.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Presentatie op 26 augustus

Het Instituut voor Zingevende Besliskunde presenteert op 26 augustus, in samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam, Center for Applied Research on Economics & Management, de eerste

Algemene Inleiding in Zingevende Besliskunde

Programma

Aanvang:      15.00 uur Inleiding en proeven aan de methode
Einde:           17.00 uur.
Deelname:    gratis
Reserveren s.v.p. door het sturen van een bericht aan info@ivzb.nl
Het aantal plaatsen is beperkt dus meld je snel aan!

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Inleiding in Zingevende Besliskunde

Aankondiging

September 2016 verschijnt de “Algemene inleiding in Zingevende Besliskunde”. Een introductie voor iedereen die op zoek is naar verbetering van besluitvorming.

Op 26 augustus 2016 (15.00 – 17.00 uur) is er een ronde tafel bijeenkomst waarbij de voorpublicatie van deze inleiding centraal staat. Interesse om daaraan deel te nemen? Stuur een bericht aan info@ivzb.nl en u ontvangt een uitnodiging.

Inhoudsopgave (onder voorbehoud)

Vooraf

Samenvatting

Hoofdstuk I         Goede voorbereiding is meer dan het halve werk

Hoofdstuk II        Theorie van besluitvorming

Wat we weten over onze besluitvorming

Hoofdstuk III       Verbeter de besluitvorming

Hoe we onze besluitvorming sterker kunnen maken

Hoofdstuk IV      Tot besluit: iedereen een engeltje op zijn schouder

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Spannende vragen

DSCN5425

Velen vragen zich af hoe het komt dat zoveel mensen een keuze maken voor politieke leiders die weinig of geen respect tonen voor andersdenkenden. Wat bezielt de kiezer om een stem uit te brengen op een kandidaat die ronduit beledigend is voor een deel van de inwoners of op een kandidaat die evident niet opkomt voor hun belangen?

Het vakgebied Zingevende Besliskunde bestudeert dit verschijnsel. Besliskunde staat voor onze rationele kant, Zingevende voor alle andere aanleidingen bij het maken van een keuze. De kwaliteit van onze besluitvorming verbetert naarmate wij ons beter bewust zijn van die zingevende aanleidingen. Zo lang deze aanleidingen in het onbewuste zijn, hebben rationele argumenten geen effect. We zien dan bijvoorbeeld debatten van politici die volkomen langs elkaar heen gaan.

In het veelgeprezen werk van Daniel Kahneman, Thinking Fast, Thinking Slow, is aangetoond dat we lang niet altijd terecht vertrouwen op ons gevoel, intuïtie en bijgeloof (even afkloppen). Zeker bij de spannende vragen van deze tijd is het van groot belang om niet op de automatische piloot die ons handelen stuurt terug te vallen, maar goed te kijken of onze besluitvorming wel in balans is.

Recent onderzoek (Jane Risen, Psychologica Review maart 2016) wijst in de richting dat mensen het veel lastiger vinden om hun intuïtie te negeren dan om het gezonde verstand te volgen. Het komt vaker voor dan we willen dat we iets doen in de wetenschap dat het niet verstandig is. Als het gaat om het eten van een stuk taart is dat minder erg dan als het gaat om vraagstukken die van levensbelang zijn voor anderen. En het maakt verschil of we ons daarvan bewust zijn of niet

Voorbeelden van spannende vragen

Zegeviert het gezonde verstand bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen of niet?

Maken de Britten uiteindelijk een rationele keuze of niet (Brexit)?

Lossen we het vluchtelingenvraagstuk op of niet?

Pakken we het klimaatvraagstuk aan of niet?

Regeert de rede en de redelijkheid of niet?

Inleiding in Zingevende Besliskunde

Het Instituut voor Zingevende Besliskunde heeft een publicatie in voorbereiding waarin aan de hand van deze spannende vragen uiteengezet wordt op welke manier we grip kunnen krijgen op onze ‘automatische piloot’.

Verwachte publicatiedatum: juni 2016.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

De kunst van het sterven

Bowie-Blackstar-vinylcover

Er verschijnen tal van publicaties over ouder worden. Het is een soort hype die samenhangt met de massa babyboomers die bejaard aan het worden is. Zij worden niet alleen ouder dan vorige generaties, ze worden ook anders ouder. De rockende generatie blijft rocken. My generation blijft my generation. “Ouder worden zonder het te zijn” is de pakkende titel van een boek waarin de arts Rudi Westendorp uitlegt waarom wij elke 10 jaar 3 jaar ouder worden.

12348031_10153313821273030_127113580454537585_n

Gemiddeld. Maar dus niet iedereen. We zijn vooral gericht op het verlengen van leven maar er is ook reden om ons te richten op de kunst van het sterven. Het overlijden van David Bowie is een gebeurtenis die veel aandacht trekt. De manier waarop hij naar zijn einde is toegeleefd is uniek. Zijn zoektocht naar zingeving heeft hij als een kunstproject vorm gegeven. De kunst van het loslaten. Ivo van den Hove (Toneelgroep Amsterdam) licht dat aan de hand van Lazarus mooi toe. Ik citeer: ”

Lazarus
De man die uit de dood tot leven werd gewekt.
Toen ik deze song gemaild kreeg, wist ik al maanden dat David Bowie doodziek was. En dat hij wilde blijven leven. Het is de titelsong van de musical die hij schreef, samen met Enda Walsh en die ik mocht regisseren.

Een onwezenlijk geluidje klinkt ver weg, een onheilspellende voorbode. Dan een muzikaal intro als een klaagzang, muziek van de pijn, fysieke pijn die je lam slaat.Look up here, I’m in heaven

Ik ben dood. Na de zin drie nijdige, fatale gitaarklanken. Het is zoals het is.

I’ve got scars that can’t be seen

Littekens van een geleefd leven, diepe littekens, littekens van wonden die voor niemand bekend zijn. Het leven heeft me getekend.

I’ve got drama, can’t be stolen

Ik heb “the tits” meegemaakt. Kan me nooit meer worden afgepakt.

Everybody knows me now

Ik ben van iedereen, voor iedereen, voor altijd
Muziek vloeit als zand in een zandloper over naar zachtere gebieden. De gitaar is sax geworden. Nijd wordt lijden.

Look up here, man, I’m in danger

Ik ben dood aan het gaan. Hij zingt het met angst voor de dood.

I’ve got nothing left to lose

Behalve het leven, heb ik niets meer te verliezen.

I’m so high it makes my brain whirl

Ik ben al in de hemel, in mijn gedachten, ik ben al los van al het aardse en het is als een trip.

Dropped my cell phone down below

David was niet de handigste. Of: ik laat alles achter op de aarde, ik neem niets mee.

Ain’t that just like me

Met zachte zelfspot.

By the time I got to New York

De muziek opent zich, herinneringen.
Toen, die tijd, op aarde, toen ik naar NY verhuisde. “Better than LA, and for sure London. In NY they just say ‘Oh, that’s David Bowie’ and they walk on”.

I was living like a king
Then I used up all my money
I was looking for your ass

Het luide leven in NY, parties, drugs, seks. Een leven vol verleidingen. Ik heb het geleefd, ik heb ervan genoten, alles verspeeld. Ik wou het zo!

This way or no way
She’ll know, I ‘ll be free

Er is geen ontsnappen. En zij, mijn geliefde, weet dat ik vrij zal zijn, bevrijd. Van de aarde, omgeruild voor een de “Blackstar”.

Just like that bluebird

Ziet nog net een blauw vogeltje, in Amerika een symbool voor geluk. Ik ben gelukkig, maak je geen zorgen.

Ain’t that just like me

Ik ben dat vogeltje, kijk maar goed. Ik ben er nog, ook al ben ik dood. Hij zingt het blij, vol hoop.

Oh I’ll be free

Glorieus gezongen, extatisch.

Just like… that bluebird
Oh I’ll be free
Ain’ that just like me

Me zingt hij als me-e-e-e-e-e-e-. Het woord blijft haperen. Hij kan niet meer praten van de pijn.

Zoals in “Heroes” raast de muziek triomfantelijk door.
En dan neemt de saxofoon het over, Bowie en altijd weer die saxofoon. Een doodsstrijd. Een strijd om te leven. Dat wilde hij, blijven leven. Met zijn dochter waar hij dol op was en zijn fantastische vrouw Iman.

Plots weer dat geheimzinnig melodietje van het begin en die nijdige gitaar. Als een lichaam dat stopt met ademen. Dat dood gaat. De gitaar eindigt met nog één bitse fatale slag op de snaren. Meedogenloos.

Ik heb het voorrecht gehad David Jones te leren kennen, de man die David Bowie eigenlijk was. Dit is zijn testament.

Ivo van Hove”

 

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Dialoog over bankieren

Cover_BenVerleg

Op 30 juni organiseert het Instituut voor Zingevende Besliskunde in samenwerking met Studelta een ronde tafel gesprek met de auteurs van Duurzaam Bankieren en jonge bankiers die geïnteresseerd zijn in de vraag hoe de weg naar Duurzaam Bankieren eruit kan zien.

Deze dialoogsessie heeft als doel om de verschillende generaties van elkaar te laten leren aan de hand van thema’s die ontleend worden aan de analyse(s) van Duurzaam Bankieren. De resultaten van de dialoog worden verwerkt in de volgende versie van Duurzaam Bankieren die komend najaar verschijnt.

21 juni: De bijeenkomst van 30 juni is volgeboekt. Aanmelden is niet meer mogelijk.

Meer informatie

 

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Zonder zingeving geen geslaagde ICT

Het rapport van de commissie Elias over de vele ICT projecten die de overheid zoveel meer kosten dan gewenst bevat enorm veel gegevens. Er is een grote drang om maatregelen te treffen om de kosten in de hand te krijgen. Dat is begrijpelijk. De vraag is of de acties die nu worden ondernomen succesvol zijn. Om daar een beeld van te krijgen bekijken we het rapport en de aanbevelingen vanuit het zingevende perspectief. Dat doen we aan de hand van de volgende karakteristieken.


Analyse

Het rapport van de commissie Elias analyseert de problematiek met betrekking tot grote ICT-projecten. Op alle perspectieven van zingeving constateert de commissie tekortkomingen en onduidelijkheden.


Aanbevelingen

De aanbevelingen die de commissie Elias doet hebben betrekking op de meeste van deze essentiële vragen. Als volgt:


 

Discussie 

De vraag is of deze aanbevelingen voldoende duidelijke antwoorden bieden op de onderliggende vragen. Voor een deel wel, maar voor een deel niet. Zo is bijvoorbeeld nog altijd niet duidelijk welk probleem met de aanbevelingen precies opgelost moet worden. De aanbevelingen stellen wel technische maatregelen voor die kunnen bijdragen aan het oplossen van problemen maar vertelt niet wat die problemen zijn. Bekend is dat puur instrumentele, technisch georiënteerde benaderingen niet toereikend zijn voor meer complexe, sociale vraagstukken. De commissie Elias maakt dit onderscheid niet. Het is dan ook niet te verwachten dat, ook al worden alle aanbevelingen overgenomen, de achterliggende vraagstukken opgelost zullen zijn.

Een tweede voorbeeld betreft de doelstellingen. Het rapport stelt wel dat er een zakelijke rechtvaardiging moet zijn voor projecten maar laat in het midden wat de doelstellingen zouden moeten zijn. Het bureau dat in de toekomst grote projecten moet toetsen mag dat kennelijk zelf bepalen terwijl in de analyse is duidelijk geworden dat in de eerste plaats in de Tweede kamer zelf die vraag beantwoord zou moeten worden.

De sleutel voor succes ligt niet bij een Bureau voor het toetsen van projecten maar bij de Tweede Kamer zelf.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

IVZB

 

IMG_0229

IVZB is het Instituut voor Zingevende Besliskunde.

De stichting is opgericht met als doel organisaties te helpen bij het verbeteren van de besluitvorming op basis van wetenschappelijke inzichten en kennis.

De stichting heeft geen winstoogmerk en tracht haar doel te realiseren door het verzorgen van publicaties, het faciliteren en uitvoeren van onderzoek, het adviseren op het gebied van de zingevende besliskunde en het publiceren van educatief materiaal.

Logica

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather
Scroll To Top